Quy hoạch chung xã Ia Hrú, tỉnh Gia Lai: Tổ chức không gian theo 3 hành lang – 4 trung tâm – 5 phân vùng

Quy hoạch chung xã Ia Hrú, tỉnh Gia Lai được lập trên phạm vi khoảng 24.180,00 ha , với dân số dự kiến 46.720 người năm 2035 và 57.020 người năm 2045. Đồ án định hướng tổ chức không gian xã trong mối liên kết với các hành lang giao thông, khu vực sản xuất, hệ thống dân cư và hồ Ayun Hạ.

Yêu cầu và định hướng phát triển từ quy hoạch cấp trên

Theo định hướng của Quy hoạch tỉnh Gia Lai trước khi sáp nhập, xã Ia Hrú nằm trong không gian chịu tác động trực tiếp của các hành lang kinh tế Quốc lộ 14 và Quốc lộ 25. Trọng tâm trước mắt là phát triển các hoạt động dịch vụ dọc hai hành lang này, từng bước tạo điều kiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng vai trò của thương mại và dịch vụ.

Trong định hướng dài hạn, các tuyến giao thông cấp quốc gia tốc độ cao gồm đường sắt và cao tốc Bắc – Nam phía Tây được xác định là những yếu tố có khả năng tăng cường liên kết của khu vực với cảng biển Quy Nhơn, các vùng động lực và thị trường tiêu thụ. Khả năng tiếp cận được mở rộng tạo nền tảng để xã tham gia sâu hơn vào mạng lưới giao thương và phân phối của khu vực.

Một lợi thế quan trọng khác là không gian mặt nước rộng lớn của hồ Ayun Hạ. Bên cạnh vai trò của công trình thủy lợi đối với sản xuất và đời sống, khu vực hồ còn có tiềm năng phát triển dịch vụ du lịch trên mặt nước và ven hồ trên cơ sở khai thác hợp lý cảnh quan, hệ sinh thái tự nhiên và bảo tồn môi trường.

Những định hướng này đặt xã Ia Hrú trong mối quan hệ phát triển đồng thời giữa hành lang giao thông, không gian sản xuất và hệ sinh thái hồ, tạo nền tảng để tổ chức lại cấu trúc phát triển trong giai đoạn mới.

Mục tiêu quy hoạch

Đồ án tập trung rà soát và khắc phục các nội dung còn tồn tại của các đồ án quy hoạch chung xây dựng xã trước khi sáp nhập, đồng thời bổ sung các chức năng trọng tâm theo quy hoạch cấp trên và các quy hoạch ngành liên quan. Mục tiêu là hình thành cơ sở không gian phù hợp cho phát triển kinh tế – xã hội của xã Ia Hrú và tăng cường vai trò của hành lang kinh tế Quốc lộ 14 – Quốc lộ 25.

Quy hoạch xác lập định hướng tổ chức không gian kiến trúc và cơ cấu các khu chức năng trên toàn xã, đồng thời xác định vị trí, quy mô các công trình hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Đây cũng là cơ sở pháp lý phục vụ quản lý đất đai, quản lý xây dựng và chuẩn bị các dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn.

Thông qua việc thống nhất định hướng không gian và hệ thống hạ tầng, đồ án tạo cơ sở để quản lý phát triển xã theo một cấu trúc tổng thể thay vì tiếp tục vận hành theo các không gian quy hoạch riêng biệt trước khi sáp nhập.

Động lực và tiềm năng phát triển

Các động lực phát triển của Ia Hrú được xác định trên cơ sở kết hợp lợi thế giao thông, sản xuất, tài nguyên mặt nước và hạ tầng liên vùng. Mỗi nhóm động lực đảm nhận một vai trò riêng nhưng có khả năng hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

• Dịch vụ phi nông nghiệp: tập trung dọc Quốc lộ 14, Quốc lộ 25 và Đường tỉnh T3, gắn với các trung tâm đô thị động lực và vùng tiêu thụ; qua đó tăng khả năng luân chuyển hàng hóa, dịch vụ, mở rộng việc làm và giảm mức độ phụ thuộc vào nông nghiệp.
• Nông nghiệp công nghệ cao và năng lượng tái tạo: hướng đến nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời mở rộng các hoạt động năng lượng sạch.
• Hồ Ayun Hạ: tiếp tục đảm nhiệm chức năng bảo đảm nguồn nước cho sản xuất và sinh hoạt, đồng thời mở ra khả năng phát triển du lịch sinh thái trên mặt nước và khu vực ven hồ.
• Giao thông liên kết vùng: tạo điều kiện kết nối giữa các khu vực, giảm chi phí vận chuyển và mở rộng thị trường cho sản xuất, dịch vụ và du lịch.

Về vị thế, Ia Hrú là khu vực trung gian kết nối các xã Chư Sê, Al Bá, Chư Pưh và Chư A Thai. Fact Sheet đồng thời xác định tiềm năng phát triển của xã trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ logistics và hạ tầng đầu mối thủy lợi.

Sự kết hợp giữa các động lực này cho phép định hướng phát triển xã dựa trên cả năng lực sản xuất, dịch vụ và hệ thống hạ tầng, thay vì phụ thuộc vào một lĩnh vực đơn lẻ.

Mô hình cấu trúc không gian 3 hành lang – 4 trung tâm – 5 phân vùng

Cấu trúc phát triển không gian xã Ia Hrú được tổ chức theo mô hình 03 hành lang – 04 trung tâm – 05 phân vùng. Bốn trung tâm được hình thành trên cơ sở trung tâm của bốn xã cũ trước khi sáp nhập, qua đó kế thừa các hạt nhân dân cư và dịch vụ đã có trong cấu trúc phát triển mới.

Ba hành lang gồm Quốc lộ 14, Quốc lộ 25 và cao tốc Bắc – Nam phía Tây, được xác định là các trục phát triển động lực và kết nối kinh tế liên vùng. Cấu trúc hành lang giúp tổ chức các khu vực phát triển theo khả năng tiếp cận giao thông và tăng cường quan hệ giữa các trung tâm trong xã với mạng lưới khu vực.

Trên cơ sở các hành lang và trung tâm, không gian toàn xã được phân thành năm phân vùng nhằm khai thác lợi thế riêng của từng khu vực và bảo đảm sự gắn kết giữa phát triển dân cư nông thôn, nông nghiệp công nghệ cao và bảo tồn sinh thái. Trong dữ liệu Fact Sheet, Phân vùng 1 – phân vùng phát triển dân cư trung tâm nằm ở phía Tây xã, giới hạn bởi hành lang tuyến điện 500 kV, có quy mô khoảng 3.642,97 ha và dân số dự kiến 41.895 người vào năm 2045.

Mô hình này tạo khung tổ chức tổng thể cho quá trình phân bố dân cư, hoạt động kinh tế và hạ tầng trên phạm vi toàn xã.

Định hướng tổ chức không gian dân cư

Hệ thống dân cư nông thôn xã Ia Hrú được dự kiến tổ chức thành 10 điểm dân cư nông thôn. Các điểm dân cư được bố trí trong mối quan hệ với các tuyến giao thông chính, đất sản xuất và mạng lưới liên kết giữa các khu vực của xã.

Điểm dân cư nông thôn số 1 nằm ở phía Tây Bắc xã, trên Quốc lộ 14, có quy mô khoảng 122,19 ha. Dân số dự kiến đạt 3.030 người vào năm 2035 và 3.700 người vào năm 2045; tính chất được xác định là điểm dân cư nông thôn tập trung.

Điểm dân cư nông thôn số 2 được xác định ở phía Đông Quốc lộ 14, tiếp cận Quốc lộ 14 và đường liên xã Ia Ko – Ia Hrú. Việc tổ chức hệ thống điểm dân cư theo các đầu mối giao thông và không gian sản xuất góp phần tăng khả năng tiếp cận và liên kết giữa nơi ở với các khu chức năng của xã.

Hạ tầng kỹ thuật tạo khung liên kết phát triển

Giao thông

Mạng lưới giao thông được tổ chức theo nhiều cấp độ từ giao thông đối ngoại đến đường liên xã, trục chính xã và đường nội bộ. cao tốc Bắc – Nam phía Tây có lộ giới quy hoạch 100 m và bố trí nút giao với Đường tỉnh T3; Quốc lộ 14 và Quốc lộ 25 có lộ giới 50 m, tiếp tục đảm nhiệm chức năng giao thông đối ngoại qua trung tâm xã.

Đường tỉnh T3 được xác định là tuyến Đường tỉnh mới, có lộ giới quy hoạch 30 m và kết nối với cao tốc. Các tuyến liên xã có lộ giới 15–30 m; hệ thống đường trục chính xã và đường nội bộ được tổ chức thống nhất nhằm kết nối khu dân cư, khu sản xuất nông nghiệp và các khu chức năng với mạng lưới giao thông đối ngoại.

Cấp nước

Các điểm dân cư được cấp nước từ các trạm cấp nước cục bộ có công suất khoảng 600–4.500 m³/ngày đêm; các khu dân cư phân tán sử dụng nguồn nước từ giếng khoan tự túc. Mạng lưới cấp nước được tổ chức thành một hệ thống chung, sử dụng mạng vòng kết hợp mạng cụt nhằm bảo đảm an toàn cấp nước cho toàn xã.

Thoát nước thải

Tại các khu dân cư tập trung, hệ thống thoát nước được tổ chức theo mạng lưới nửa riêng; nước thải được tách tại cuối cửa xả và đưa về các trạm xử lý có công suất khoảng 1.000–2.000 m³/ngày đêm. Nước thải sau xử lý được yêu cầu đáp ứng QCVN 14:2025/BTNMT trước khi xả ra môi trường.

Đối với các khu vực còn lại, hệ thống thoát nước chung được áp dụng; nước thải phải được xử lý qua hầm tự hoại ba ngăn trước khi đấu nối vào mạng lưới thoát nước.

Chất thải rắn

Quy hoạch bố trí khu chất thải rắn có quy mô khoảng 2,0 ha tại thôn Tung Chrêh. Việc xác định quỹ đất cho công trình này tạo cơ sở tổ chức hạ tầng xử lý chất thải trong cấu trúc chung của xã.

Cấp điện

Nguồn điện cho khu vực được cấp từ hệ thống điện quốc gia thông qua trạm biến áp 110/22 kV Chư Pưh, công suất 2 × 40 MVA, kết nối bằng các tuyến trung thế 22 kV dọc Quốc lộ 14 và Quốc lộ 25. Quy hoạch đồng thời xác định cải tạo, nâng cấp và xây dựng mới các trạm biến áp phân phối 22/0,4 kV và 12,7/0,4 kV để đáp ứng nhu cầu phụ tải của các khu dân cư và khu chức năng.

Việc tổ chức đồng bộ giao thông, cấp nước, thoát nước thải, chất thải rắn và cấp điện tạo hệ thống hạ tầng nền tảng cho cấu trúc 3 hành lang – 4 trung tâm – 5 phân vùng, đồng thời tăng khả năng kết nối giữa dân cư, sản xuất và các khu vực phát triển của xã.